परिचय:- अर्जुनचौपारी गाउँपालिका स्याङ्जा जिल्लाका ११ वटा स्थानीय तहहरु मध्येको एक गाँउपालिका हो । पहाडी भूभाग रहेको यस गाँउपालिका राज्य पुनसंरचना भए पश्चात साविकका अर्जुन चौपारी, रापाकोट, आरुचौर, सतौदरौ गा.वि.स. र साविककै पञ्चमुल गा.वि.स.का ३ र ७ नं. वडाहरु समायोजन गरी वि.स. २०७३ सालमा स्थापना भएको हो । यस गाँउपालिकालाई ६ वटा वडाहरुमा विभाजन गरिएको छ भने केन्द्रको रुपमा साविकको अर्जुन चौपारी गा.वि.स.लाई बनाइएको छ । यसको सिमानामा पूर्वमा पुतली बजार नगरपालिका, पश्चिममा पर्वत जिल्ला, उत्तरमा आँधीखोला गाँउपालिका र दक्षिणमा भीरकोट नगरपालिका पर्दछन् । भौगोलिक अवस्थिति अनुसार यस गाँउपालिका ८३ डिग्री ४२ मिनेट ० सेकेण्ड देखि ८३ डिग्री ४८ मिनेट ०१ सेकेण्ड पूर्वी देशान्तर सम्म फैलिएको छ भने २८ डिग्री ४ मिनेट, ० सेकेण्ड देखि २८ डिग्री ८ मिनेट ० सेकेण्ड उत्तरी अक्षांस सम्म फैलिएको छ । समून्द्र सतहबाट ८०० देखि २१५० मिटर सम्मको उचाईमा रहेको यो गाउँपालिकाको मौसम समशितोष्ण खालको पाइन्छ । नापी विभाग, काठमाण्डौबाट लिएको तथ्यांक अनुसार अर्जुन चौपारी गाँउपालिकाको कुल क्षेत्रफल ५७.२३ वर्ग कि.मी. रहेको छ भने जिल्ला सदरमुकाम स्याङ्जाबाट यो गाउँपालिका उत्तर तर्फ ९ कि.मी.को दूरीमा रहेको छ ।

 ऐतिहासिक अवस्था

अर्जुनचौपारीको नामाकरण यसरी नै रह्यो भन्ने तथ्य आधार कतैबाट पनि किटानी साथ पाइदैन । स्थानीय जानकारहरुका अनुसार अर्जुनचौपारी आरनको चौतारी ठाँउले प्रख्यात रहेको र पछि यसको नाम विस्तारै अर्जुन चौपारी रहन गएको हो भन्ने भनाई रहेको छ । बितेका कैयौं वर्षमा भौतिक संरचनाको क्षेत्रमा अर्जुनचौपारी गाउँपालिकामा पनि परिवर्तन भएको छ । हेलु – अर्जुनचौपारी – पर्वत बाटोको निर्माणले अर्जुनचौपारी गाउँपालिकालाई आर्थिक परिवर्तनको दिशामा अग्रसर हुन सहयोग गर्नुको साथै जिल्ला सदरमूकाम लगायत अन्य क्षेत्रसंगको दूरी कम रहेको छ ।

धार्मिक तथा ऐतिहासिक स्थलहरु

अर्जुनचौपारी गाउँपालिका ऐतिहासिक तथा धार्मिक हिसाबले पनि त्यतिकै महत्वपुर्ण रहेको मानिन्छ । यस गाउँपालिकामा रहेका टांउको लेक, पञ्च कन्या मन्दिर, लामडाँडा कालिका देवीको मन्दिर, रापाकोट कालिका मन्दिर, बराहा गुफा लगायतका ऐतिहासिक तथा धार्मिक ठाँउहरु रहेकाले यसको बारेमा अध्ययन अनुसन्धान गरी ग्रामीण पर्यटन प्रबद्र्धन गर्न सक्ने सम्भावना पनि त्यत्तिकै रुपमा सम्भावित रहेको छ र आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकहरुलाई भित्र्याई प्रशस्त आय आर्जन बढाउने अर्को यस गाउँपालिकाको संभावना र अवसर लुकेर रहेका छन् । केही महत्वपूर्ण धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थललाई तालिकामा प्रस्तुत गरिएको छ।

गाउँपालिकाको जनसंख्या, मुख्य वस्ती संख्या र घरधुरीको विवरण

अर्जुनचौपारी गाउँपालिकाले गरेको घरधुरी सर्भेक्षण २)*) अनुसार यस गाउँपालिकामा जम्मा घरधुरी ३,४८४ रहेका छन् । यसैगरी यहाँ साना तथा ठुला गरी २०० वटा बस्तीहरु रहेको सर्भेक्षणले देखाएको छ । बस्तीका आधारमा सबैभन्दा बढी बस्ती संख्या वडा नं. ५ को आरुचौर क्षेत्रमा छ भने सबैभन्दा कम बस्ती संख्या वडा नं. ३ मा रहेका छन् । यस गाउँपालिकाको विभिन्न वडामा रहेका बस्तीहरुको अवस्थालाई हेर्दा बढीमा ५२ देखि र कम्तिमा १७ वटा सम्म मुख्य बस्तीहरु रहेको देखिन्छ । यस गाउँपालिकामा भएका मुख्य बस्तीहरुको संख्यालाई तलको तालिकामा देखाईएको छ ।

 स्वास्थ्य सेवा

हाल नेपाल सरकारले स्थानीय तहमा यथाशक्य एउटा स्थानीय तह भित्र एउटा स्वास्थ्य चौकी स्थापना गर्ने निर्णय गरेपछि देशका विभिन्न भागहरुमा स्वास्थ्य चौकी तथा अस्पतालहरु बन्न लागेका देखिन्छन् । यसैगरी यस अर्जुनचौपारी गाउँपालिकामा पनि २ वटा आर्युवेदिक औषधालय, ४ वटा स्वास्थ्य चौकी र १ वटा बर्थिङ्ग सेन्टर पहिले नै स्थापना भइसकेको अवस्था छ भने यसको साथै अर्जुनचौपारी गाउँपालिकावाट ७ कि.मि. टाढा भीरकोट नगरपालिकाको हेलुमा समुदायको पहलमा एक अस्पतालको स्थापना भएको र सो अस्पतालबाट मध्यम खालका बिरामीहरुको उपचार हुने गरेको छ ।

शिक्षा तर्फ

यस गाँउपालिकामा शैक्षिक सुविधाको अवस्थालाई हेर्दा जम्मा ३२ वटा विद्यालय रहेको देखिन्छ । जम्मा विद्यालय मध्ये यहाF आधारभूत विद्यालय २६ र माध्यामिक विद्यालय ६ वटा रहेको छन् । घरधुरी सर्भेक्षण २०८० अनुसार यस गाउँपालिकाको शैक्षिक स्थिति र दरवन्दी संख्याको विवरणलाई तलको तालिकामा देखाईएको छ ।

सहकारी संघसंस्था र बैँक सम्बन्धी विवरण

व्यक्ति, परिवार, टोल, समुदाय वा समाज विचको आन्तरिक अन्तरसम्वन्ध तथा सहकार्य वाट साना तथा ठूला आर्थिक आवश्यकता तथा समस्याहरुको निवारण गर्नका लागी वनाइएको संगठन लाई सहकारी संस्था भनिन्छ । यस गाँउपालिका भित्र विभिन्न सरकारी संस्था आदी निश्चित उद्देश्य लिएर संचालनमा रहेको पाइन्छ । यस गाँउपालिकामा रहेका यस्ता सहयोगी संस्थाहरुवाट यहाँका वासिन्दाहरुको जिवनस्तर सहज सरल र सफल वनेकोछ । अर्जुनचौपारी गाँउपालिकामा रहेका बिभिन्न सरकारी संस्थाको र बैँकहरुको विवरणलाई निम्न अनुसार प्रस्तुत गरिएको छ ।